Boeken van Sebastian Haffner

Sebastian Haffner werd in 1907 geboren in Berlijn en opgeleid als jurist. Hij emigreerde in 1938 naar Engeland, waar hij onder meer werkte als journalist voor The Observer. Hij keerde in 1954 terug naar Duitsland om er te gaan schrijven voor onder andere Die Welt en later voor Stern. Haffner is de auteur van menig historische bestseller, zoals Churchill, Van Bismarck tot Hitler, Duitsland 1939: Jekyll & Hyde en het in zijn nalatenschap gevonden Het verhaal van een Duitser - 1914-1933, een autobiografie die zich voortreffelijk laat lezen naast zijn meesterwerk Kanttekeningen bij Hitler. Sebastian Haffner overleed in 1999.

Kanttekeningen bij Hitler

In 1978 werd Sebastian Haffner internationaal befaamd. Dat jaar verscheen zijn fenomenale Anmerkungen zu Hitler (Kanttekeningen bij Hitler), een buitengewoon precies portret van de Führer, geschreven op een wijze zoals niemand dat tot dan toe had aangedurfd.

In het qua omvang beperkte boek geeft Haffner een verbijsterend heldere kijk op de Führer. Het boek veroorzaakte een schok omdat het voor het eerst een historiserend beeld schiep, een beeld dat de Duitsers een spiegel voorhield zonder dat het hen dwong tot permanente boetedoening.

Haffner toont hier zijn meesterschap in de beperking, in een ouderwets superieure stijl. Alleen al de titels van de hoofdstukken stonden borg voor verwarring: 'Leven', 'Prestaties', 'Successen', 'Vergissingen', 'Fouten', 'Misdrijven' en 'Verraad'. Prestaties en successen? Kon Hitler iets gepresteerd hebben? Ja, dat kon. Fouten? Was dat geen eufemisme voor misdrijven? Nee, want fouten zijn politiek en misdrijven crimineel. Verraad? Aan de slachtoffers van zijn misdrijven? Nee, aan Duitsland.

Kortom, alle eendimensionale begrippen om Hitler te duiden sloegen volgens Haffner de plank mis. Hitler was geen kunstenaar, hij was geen politicus en al helemaal geen staatsman. Hij was simpelweg 'onvervangbaar'. Zoals de Führer zelf zei: 'Het lot van het rijk hangt uitsluitend van mij af.' Vandaar dat Hitler dingen deed die op het eerste gezicht onlogisch leken, maar die geheel pasten in zijn beeld van Duitslands rol in de wereld. En toen Duitsland niet bij machte bleken te voldoen aan zijn wensen, liet hij het vallen als een baksteen. Dat had hij trouwens al eind 1941 aangekondigd: 'Als het Duitse volk ooit niet meer sterk en offerbereid genoeg is om zijn eigen bloed voor zijn bestaan in te zetten, dan moet het ten onder gaan en door een andere, sterkere macht worden vernietigd… Ik zal dan geen traan laten om het Duitse volk.'

'Het oordeel van een scherpzinnig waarnemer, die de uiterste nuchterheid met grote intellectuele originaliteit verbindt. Een belangrijk en geestrijk boek.' Joachim Fest - Frankfurter Allgemeine Zeitung

'Deze studie, die bescheiden Kanttekeningen genoemd wordt, verdient de hoogste lof: als verklaring voor naoorlogse generaties, maar ook als reflectie voor diegenen die erbij zijn geweest, is er in deze omvang, in deze compactheid niets beters.' - Peter Diehl-Thiele, Süddeutsche Zeitung

'De kortste en beste beschrijving van leven, werk en pathologie van Adolf Hitler.' - Geert Mak

240 pagina's
Gebonden met stofomslag; 13,5 x 21 cm
ISBN 90 5330 322 7
EUR 22,50

Churchill

Sebastian Haffners Churchill is een met enorme vaart en toewijding geschreven biografische schets van een groot man in een beslissende tijdspanne voor Europa en de wereld. In een interview met NRC Handelsblad zei de auteur: 'Ik geloof dat de grote namen in de geschiedenis echt belangrijk zijn. Het is niet om het even. De geschiedenis was anders verlopen zonder Stalin, Hitler of Churchill.' En zoals Haffner zijn leven lang hevige strijd voerde met het fenomeen Hitler - culminerend in zijn briljante Kanttekeningen bij Hitler - zo betrokken en vol bewondering, hoewel zeker niet kritiekloos, beschrijft hij de man die Hitlers belangrijkste tegenvoeter werd; de erudiete, wilskrachtige en intrinsiek zachtaardige Churchill contra de gevaarlijke, barbaarse parvenu Hitler.

Churchill had een vooruitziende blik; vrijwel direct doorzag hij het monstrueuze in Hitler. Net zoals Haffner zelf dat zag en voorspelde in zijn Duitsland 1939: Jekyll & Hyde en in zijn autobiografie Het verhaal van een Duitser - 1914-1933. Haffners dringt door tot de kern van Churchill en verschaft daarmee de lezer inzicht in de precieze rol die Engeland in de Tweede Wereldoorlog speelde. Hij ontleedt Churchill in kort bestek feilloos en legt daarbij de nadruk op zijn daden. Want, zoals hij zelf schrijft: 'Diegenen die zijn gedachten willen opmaken uit zijn woorden in plaats van uit zijn daden begrijpen hem verkeerd'.

Haffner steekt in dit boek zijn bewondering voor de oorlogspremier niet onder stoelen of banken. Hij bekende eens zijn Churchill 'met liefde te hebben geschreven'. Dat, Haffners stylistische meesterschap en natuurlijk Churchills buitengewone levensloop en tomeloze energie maakt dit even schitterende als scherpzinnige boek tot een intellectueel feest.

'De humor waarmee Churchill zijn daden en initiatieven kruidde en de virtuositeit waarmee hij nu eens charme en dan weer woede beleed, toonden keer op keer zijn meesterschap in het gruwelijke spel waarin hij verwikkeld was … Winston Churchill was voor mij van het begin tot het einde van dit drama de grote meester van een groot werk en de grote kunstenaar van een grote geschiedenis.' -Charles de Gaulle

'De mooiste historische schets die Haffner ooit heeft geschreven.' - Hubert Smeets

208 pagina's
Gebonden met stofomslag; 13,5 x 21 mm
ISBN 90 5330 332 4
EUR 22,50

Het verhaal van een Duitser - 1914-1933

Toen Sebastian Haffner in 1999 was overleden, bleek zich in zijn nalatenschap een nooit gepubliceerd manuscript te bevinden, zijn eersteling: Geschichte eines Deutschen - Die Erinnerungen 1914-1933.

Het boek - Haffner noemt het zelf een 'intieme kroniek' - beschrijft de eerste drie decennia van het leven van een intelligente en eigenzinnige jongeman. Afkomstig uit de gegoede burgerij, ervaart hij als kind van zeven jaar het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog als een verstoring van zijn vakantie-idylle. Het is een oorlog die zich vrijwel volledig uit het zicht afspeelt; de veldslagen worden gevoerd in de loopgraven in België en Frankrijk of op de steppen van Oost-Europa. Het thuisfront heeft soms last van gebrek, maar merkt verder weinig, afgezien natuurlijk van de vele doden en gewonden die in elke familie te betreuren zijn. Maar het is geen oorlog met de massale bombardementen van Duitse steden, zoals de volgende dat wel zou worden. Volgens Haffner is dat gebrek aan directe voeling met de oorlog er de oorzaak van dat zijn generatie zo makkelijk in de volgende stapte; niemand leek met de mogelijkheid rekening te houden dat die totaal anders zou worden en ook op Duits grondgebied zou worden uitgevochten.

Het interbellum beschrijft Haffner met de hem kenmerkende scherpzinnigheid. De gierende inflatie van 1923, met jeugdige beursspeculanten en hulpeloze vaders, met honger en verspilling tegelijk, het zijn voor de jonge Haffner de toonbeelden van een uit zijn voegen geraakte wereld waartegen geen revolutie meer kan helpen. Dat de bom uiteindelijk zou barsten en zich zou laten zien in de vorm van een ongebreideld rechtsextremisme gepaard aan georganiseerde rassenhaat was voor hem al snel een onafwendbaar feit.

Zijn feiloze inzicht in de ontwikkelingen moest er ook toe leiden dat hij uiteindelijk zou vluchten naar Engeland. Niet alleen het feit dat zijn vrouw joods was deed hem daatoe besluiten; voor iemand als Haffner is in een door nazi's bestuurd land eenvoudigweg geen plaats.

Na 1945 zal Haffner gaan behoren tot de fine fleur van de Duitse journalisten en schrijvers. Zijn naam staat voor een totale onafhankelijkheid van geest en een glasheldere en elegante stijl van schrijven. Ook in dit boek gebruikt Haffner al zijn fijnzinnige ironie om terug te blikken.

'… ik meen dat ik ook de tijd van de serieuze lezer met mijn persoonlijke verhaal echt niet verknoei. Het is allemaal waar: ik heb niet ingegrepen in de loop der gebeurtenissen, ik was niet eens een bijzonder goed ingewijde ooggetuige, en niemand kan de betekenis van mijn persoon met meer scepsis bezien dan ikzelf doe. En toch meen ik - en duidt u dat alstublieft niet als arrogantie mijnerzijds - dat ik met het toevallige en persoonlijke verhaal van mijn toevallige, eigen persoon een belangrijk, niet-verteld stuk van de Duitse en Europese geschiedenis vertel, belangrijker en voor al het toekomstige van meer betekenis dan wanneer ik zou vertellen wie verantwoordelijk was voor de brand in de Rijksdag en wat er tussen Hitler en Röhm nu werkelijk gezegd is.'
Sebastian Haffner

'Ik heb sedert vele jaren niet meer zo'n intelligent boek gelezen. Het is een meesterlijke literaire prestatie. Iedereen die hier zit, móet het lezen.' - Marcel Reich-Ranicki in het televisieprogramma Das Literarische Quartett

'Een schitterende ontdekking: Sebastian Haffners eerste boek, misschien wel zijn beste.' - Die Zeit

'De scherpzinnigheid van zijn boek is, ondanks de enorme hoeveelheid aan later geschreven geschiedschrijvingen, nog steeds onovertroffen. Sebastian Haffner maakt begrijpelijk waarom Hitler mogelijk werd. […] Zonder twijfel het belangrijkste boek van het jaar.' - Frankfurter Allgemeine Zeitung

264 pagina's
Gebonden met stofomslag; 13,5 x 21 cm
ISBN 90 5330 305 7
EUR 22,50

Duitsland 1939: Jekyll & Hyde

Londen 1939. Een ruim dertigjarige emigrant, een jurist uit Berlijn die kort tevoren met zijn joodse vriendin in Engeland was beland, zet zich aan het schrijven van een boek over het Duitsland dat hij is ontvlucht. Hij legt daarvoor, zoals zestig jaar later bekend werd, zijn werk aan een autobiografisch boek (Het verhaal van een Duitser) opzij. Nu de oorlog daadwerkelijk is uitgebroken, acht hij het voorlopig niet opportuun om over zichzelf te schrijven.

Met de adem van de gebeurtenissen in zijn nek, schrijft hij snel, doelmatig, systematisch en haarscherp een analyse over de krachtsverhoudingen in Duitsland. Het boek verschijnt in mei 1940, als Nederland, België en Frankrijk al gevallen zijn. Om zijn achtergebleven familie niet in gevaar te brengen kiest hij een pseudoniem: Sebastian Haffner. Het is zijn eerste boek in de reeks geschriften over de Duitse geschiedenis, internationale politiek en de Tweede Wereldoorlog.

In het boek geeft hij niet alleen zijn eerste, direct rake karakterschetsen van Hitler (potentiële zelfmoordenaar) en de overige nazi-leiders (wier partij zonder Hitler niets voorstelt), maar hij karakteriseert ook de Duitse bevolking. Omdat 'de Duitsers' de rol van dader en slachtoffer (Jekyll & Hyde) allebei past, onderscheidt hij hen naar de houding die men tegenover het regime inneemt.

Sebastian Haffner verleent in dit boek ongevraagd en onomwonden advies over beleid en propaganda aan Engeland, dat hem gastvrijheid heeft geboden. Hij doet dit in een meesterlijk boek, 'een echte Haffner' (Trouw), dat juist door zijn datering een sensatie is om te lezen.

'Een voortreffelijke analyse.' - Thomas Mann (dagboek 17 mei 1940)

232 pagina's
Paperback; 15 x 23,5 cm
ISBN 90 5330 265 4
EUR 20,00

De zeven doodzonden van Duitsland tijdens de Eerste Wereldoorlog

'Wie in zijn leven een zware terugslag te verwerken krijgt, vraagt zich naderhand meestal af: "Wat heb ik verkeerd gedaan?" Je wilt dat niet weten om jezelf te bestraffen of te vernederen - God weet dat je al voldoende bent gestraft en vernederd - maar om van je fouten te kunnen leren. Wie geen vragen stelt, maakt dezelfde fouten steeds weer opnieuw.
De Duitsers hebben dat nagelaten en zij hebben dezelfde fouten steeds weer opnieuw gemaakt. In plaats van zich af te vragen hoe zij zich de oorlog op de hals hebben gehaald en waarom zij hem hebben verloren, hebben zij zichzelf steeds weer wijsgemaakt dat de oorlog hun schuld niet was en dat zij hem eigenlijk gewonnen zouden moeten hebben. De rest, wat overblijft, is het noodlot.
Maar de oorlog en de nederlagen waren geen "noodlot". Ze waren het resultaat van onjuiste inschattingen, van foutieve beslissingen en van verkeerde maatregelen van opeenvolgende Duitse regeringen, die doorgaans de instemming van het Duitse publiek genoten. De grove fouten in het Duitse vooroorlogse beleid, in de oorlogspolitiek en in de oorlogsvoering zijn nu, van een zekere afstand, even duidelijk met het blote oog te herkennen als de toppen van een bergketen in de verte. Je moet er alleen de blik op willen richten.'

Aldus Sebastian Haffner in het voorwoord bij dit boek. Zoals altijd bij Haffner is het meedogenloos, glashelder en in zijn beperkte omvang meesterlijk. Op onnavolgbare wijze ontleedt de auteur in zeven korte hoofdstukken de fouten die Duitsland maakte in de aanloop naar en tijdens de Eerste Wereldoorlog: 'Afscheid van Bismarck', 'Het Schlieffenplan', 'België en Polen, ofwel de vlucht uit de werkelijkheid', 'De onbeperkte onderzeebootoorlog', 'Het spel met de wereldrevolutie en de bolsjewisering van Rusland', 'Brest-Litovsk, ofwel de weggegooide laatste kans', 'De ware dolkstoot'. Haffner houdt de Duitsers een niets verhullende spiegel voor. Hij beschuldigt hen in dit in 1964 geschreven boek nog steeds niet zelfs maar een begin te hebben gemaakt met de verwerking van die oorlog.

'Haffners hele oeuvre is onmisbaar' - Sophie de Schaepdrijver

176 pagina's
Gebonden met stofomslag; 13,5 x 21 cm
ISBN 90 5330 333 2
EUR 17,50

Meer titels van Sebastian Haffner zijn in voorbereiding.