Hella Rottenberg

Meesters, marodeurs

De lotgevallen van de collectie-Chardzjiëv

Meesters, marodeurs is het verhaal over een gesmokkelde collectie Russische avant-gardekunst en de aasgieren die erop afkwamen. Het vertelt hoe Amsterdamse notarissen, Russische emigranten, een Duitse kunsthandel en Haagse en Moskouse topambtenaren in wisselende coalities vochten om de rijke nalatenschap van Nikolaj Chardzjiëv (1903-1996).

Dit boek beschrijft hoe Chardzjiëv zijn collectie opbouwde in de jaren dertig, als vriend en bewonderaar van de modernste schilders en schrijvers van zijn tijd. Hij bewaarde tekeningen en schilderijen van meesters als Malevitsj en Lisitski en handschriften van dichters als Chlebnikov en Mandelstam, ook tijdens de donkerste jaren van het Stalinregime.

Uit angst voor de Russische misdaad emigreerde de verzamelaar, hoogbejaard, in 1993 naar Nederland. Zijn collectie liet hij het land uit smokkelen. In Amsterdam vielen Chardzjiëv en zijn vrouw in handen van allerminst belangeloze helpers. Topstukken die hij bestemd had voor het Stedelijk Museum in Amsterdam, werden na zijn dood verkocht. Onder dekking van notariskantoor Lubbers en Dijk gingen een Russische emigrant, een notaris en een pensioenadviseur er met de opbrengst van bijna dertig miljoen gulden vandoor.

Meesters, marodeurs: een bont gezelschap van juristen, boeven, kunstenaars en bezeten verzamelaars. Een waar gebeurde detective, waaruit blijkt dat in Nederland de onder- en bovenwereld samenwerken, een stichting gemakkelijk als instrument kan dienen van malafide praktijken en het toezicht op het notariaat een aanfluiting is.

Hella Rottenberg (1955) studeerde Russisch en was journaliste bij de Volkskrant. Ze was tussen 1991 en 1994 correspondente in Moskou. Sinds 1999 is zij werkzaam bij het Fund for Central and Eastern European Book Projects (CEEBP).

ISBN 90 5330 273 5
NUGI 911
Paperback; 13,5 x 21 cm.
Omvang: 256 pp.
Geïllustreerd met foto's en documenten
EUR 19,00

'Het boek is een staaltje eersteklas onderzoeksjournalistiek en op een pakkende manier geschreven. De conclusie van Rottenberg is hard en duidelijk. Of ze professor, notaris, pensioenadviseur, galeriehoudster of Russisch emigrant zijn, allen hebben de mensen rond Chardzjiëv zich gedragen als marodeurs: genadeloze plunderaars. Rottenberg toont met relevante documenten aan hoe het drama zich heeft ontwikkeld. In een uitgebreid personenregister worden de gevoerde gesprekken met alle betrokkenen vermeld. Het boek laat de lezer verbijsterd achter met de vraag: hoe is het mogelijk dat dit alles hier, als het ware om de hoek, kon gebeuren?' (Het Financieele Dagblad)

'Al met al is Meesters, marodeurs een fascinerend, goed doorvorst en overtuigend verslag van de vaak onterende manier waarop mensen zich laten leiden door vuig winstbejag.' (GPD)